Tavla nasıl oynanır? Kurallar, taktikler ve ipuçları

Tavla iki kişilik bir yarış: zarı atarsın, 15 pulunu tahtanın etrafında dolaştırıp evine getirirsin ve rakibinden önce hepsini toplamaya çalışırsın. Zar şansı getirir ama eli kazandıran, o zarla ne yaptığındır. Bu rehberde kuralların tamamı, ilk hamleler ve gerçekten işe yarayan taktikler var.

Tavla oyna

Tavla nedir, tahta nasıl dizilir?

Tavla tahtası dört bölgeye ayrılmış 24 haneden oluşur. Her oyuncunun 15 pulu ve iki zarı vardır. Pullar iki taraf için ters yönde, ama her oyuncu için hep aynı yönde ilerler.

Haneleri kendi gözünden 1’den 24’e numarala: 1 evinin en dibi, 24 senden en uzak hane. Evin 1-6 arasındaki altı hanedir. Rakibin evi de senin 19-24 arasındaki hanelerindir.

Başlangıçta pulların şöyle durur: 24. hanede 2 pul (rakibin evinin en dibinde), 13. hanede 5 pul (rakip tarafın kenarında), 8. hanede 3 pul ve 6. hanede 5 pul. Rakibin dizilişi bunun ayna görüntüsüdür.

Bu dizilişte her iki tarafın da toplam yolu 167 haneye denk gelir. Bu sayıya pip sayısı denir; Stockboi’de oyun ekranında iki tarafın pip sayısını görebilirsin.

Tavla kuralları madde madde

Atılan iki zarın her biri ayrı bir hamledir. 5-2 attıysan bir pulu 5, bir pulu 2 ilerletirsin; istersen ikisini de aynı pulla oynarsın.
Çift atarsan (ör. 3-3) o sayıyı dört kez oynarsın.
Rakibin 2 ya da daha fazla pulunun durduğu haneye kapı denir. Kapıya pul koyamazsın, ama üstünden atlayabilirsin.
Rakibin tek pulunun durduğu haneye gelirsen o pulu kırarsın. Kırık pul tahtanın ortasına çıkar.
Kırık pulun varsa başka hiçbir pulu oynayamazsın. Önce onu rakibin evinden oyuna sokarsın: 3 attıysan rakibin evindeki 3. haneye girer. O hane kapıysa o zarla giremezsin.
Rakibin evindeki altı hanenin hepsi kapıysa kırık pul giremez ve sıran kendiliğinden geçer.
Oynayabildiğin kadar zarı oynamak zorundasın. İki zarı da oynamanın bir yolu varsa onu seçmelisin.
İki zardan yalnızca biri oynanabiliyorsa ve ikisi de tek başına oynanabiliyorsa büyük zarı oynamak zorundasın.
Hiçbir zar oynanamıyorsa sıra rakibe geçer, buna pas denir.
Bütün pulların evine girmeden toplamaya başlayamazsın.
Toplarken zar, pulun evden çıkmasına tam yetiyorsa o pul çıkar. Zar en uzaktaki pulundan büyükse o en uzak pulu çıkarırsın. Daha uzakta pulun varken büyük zarla yakındaki pulu çıkaramazsın; o zarı evin içinde oynaman gerekir.
Toplama sırasında pulun kırılırsa, o pul eve dönene kadar toplamaya ara verirsin.
Son pulunu ilk toplayan eli alır. Rakip o ana kadar tek pul bile toplamadıysa mars olur: el 2 sayı yazar. Normal el 1 sayıdır.

Tavlada bir tur adım adım

Sıran gelince zarları at. Stockboi’de ilk eli kimin açacağını oyun belirler, açılışta ayrıca tek zar atılmaz; açan oyuncu doğrudan iki zarı atar.
Kırık pulun var mı bak. Varsa ilk iş onu rakibin evine sokmak.
Zarları tek tek oyna. Pula dokununca gidebileceği haneler parlar.
Her zarı oynamadan önce kendine sor: açıkta tek pul bırakıyor muyum, rakibin pulunu kırabilir miyim, yeni bir kapı kurabilir miyim?
Fikrini değiştirdiysen turu bitirmeden geri al. Turu bitirdiğin an hamlen kesinleşir ve zar rakibe geçer.

Tavla açılış hamleleri

Açılışta amaç, evinin önünde kapı kurmaya başlamak ve rakibin arkada kalan iki pulunu sıkıştırmaktır. Zarlara göre güçlü bilinen hamleler şunlar:

3-1: 8’den ve 6’dan birer pulla 5. haneye kapı kur. Açılışın en sevilen zarı, çünkü 5. hane evin en değerli hanesidir.
4-2: 8’den ve 6’dan 4. haneye kapı kur.
6-1: 13’ten ve 8’den 7. haneye kapı kur. Evinin hemen önündeki bu kapı, 6. haneyle birlikte rakibin yolunu daraltır.
5-3: 8’den ve 6’dan 3. haneye kapı kur.
6-5: Arkadaki pullarından birini 24’ten 13’e koştur, tek seferde güvenli yere varır.
Stockboi’de ilk atış iki zarladır, yani açılışta çift de gelebilir. 6-6’da arkadaki iki pulu 18’e, 13’teki iki pulu 7’ye götürmek; 3-3’te 8’den iki pulu 5’e, 6’dan iki pulu 3’e oynamak güçlü seçeneklerdir.
1-1’de 8’den iki pulla 7’yi ve 6’dan iki pulla 5’i kapatmak tahtayı bir anda sıkılaştırır.

Tavla taktikleri ve stratejisi

Yan yana kapılar duvar örer. Arka arkaya altı kapı kurarsan rakibin pulu o duvarı hiçbir zarla geçemez. Dört beş kapılık duvar bile rakibi pas geçmeye zorlar.

Tek pulunu açıkta bırakman gerekiyorsa rakibin pulundan uzak bırak. 1 ile 6 arası uzaklık tek bir zarla vurulabilir, en tehlikelisi budur. 7 ve üstü uzaklık ancak iki zarın toplamıyla gelir, risk belirgin şekilde düşer.

Pip sayısına bak. Öndeysen pulları güvenle eve taşıyıp yarışa gir, gereksiz çatışmaya girme. Gerideysen arkadaki pullarını rakip evinde bir kapı olarak tut, rakibin açık pul bırakmasını bekle.

Kırmak çoğu zaman iyidir, çünkü rakibin pulu en baştan döner. Ama evinde açık pullar varken kırarsan, rakip içeri girerken seni geri kırabilir. Kırmadan önce evinin ne kadar sağlam olduğuna bak.

Rakibi kırdıktan sonra evindeki haneleri kapatmaya odaklan. Ev ne kadar kapalıysa kırık pulun girmesi o kadar zorlaşır, rakip turlarca pas geçebilir.

Toplamada rakibin pulu hâlâ evinde ya da yolundaysa önce güvenliği düşün: tek pul açıkta bırakmamak, birkaç pulu daha yavaş toplamaktan daha önemlidir.

Mars tehlikesi varsa önceliğin değişir. Eli kaybetsen bile en az bir pulu toplarsan rakip 1 sayıyla yetinir.

Yeni başlayanların sık yaptığı hatalar

Her yere tek pul dağıtmak. Açıkta kalan her pul rakibe kırma şansı verir.
Arkadaki iki pulu unutmak. Oyunun sonuna kadar orada kalırlarsa rakibin kapıları arasında sıkışırlar.
Bütün pulları tek haneye yığmak. Yedi sekiz pulluk kule, kurabileceğin kapıları boşa harcar.
Kırık pul varken başka pul oynamaya çalışmak. Kural gereği önce kırık pul girer.
Toplarken en uzaktaki pulu kontrol etmemek. Büyük zarla yakındaki pulu çıkarmak, daha uzakta pul varken mümkün değildir.

Tavlanın kısa hikâyesi

Tavla, zarla oynanan ve pulların bir parkur boyunca yarıştığı çok eski bir oyun ailesinin üyesidir. Benzer oyunlar binlerce yıldır Orta Doğu’da ve Akdeniz çevresinde oynanır.

Adı, tahta ya da masa anlamına gelen Latince tabula kelimesine dayanır. Zar sayılarının yek, dü, se, cihar, penç, şeş gibi Farsça adları bugün de kahvehanelerde yaşar; düşeş, hepyek, dubara gibi deyimler buradan gelir.

Türkiye’de tavla, kahvehane masalarının ve aile akşamlarının vazgeçilmezi. Atışmaları, laf sokmaları ve “zar tutmadı” bahanesi de oyunun bir parçası.

Stockboi’de tavla nasıl oynanır?

Bilgisayara karşı: Kolay, Orta ve Zor seviye var. Kolay çoğunlukla rastgele oynar, Orta kırma ve kapı hesabı yapar, Zor senin atabileceğin zarları da tartar. Maçı tek el ya da 5 sayı olarak seçersin; 5 sayılık maçta eli kazanan sonraki eli açar.
Arkadaşınla: “Arkadaşınla oyna”ya dokun, oluşan linki gönder. Arkadaşın linke dokunduğu an masaya oturursunuz.
Rastgele rakip: O an tavla oynamak isteyen biriyle eşleşirsin. Kimse çıkmazsa sana açıkça söylenir, istersen bilgisayara karşı oynarsın.
Online maç tek eldir ve zarları sunucu atar, böylece iki taraf için de adil olur. Zar atmak ve her pul hareketi için 60 saniyen vardır.
Üye olman ya da uygulama indirmen gerekmez. Telefon tarayıcısında açılır, istersen ana ekrana ekleyebilirsin.

Sık sorulan sorular

Tavlada mars nedir?

Eli kaybeden oyuncu son ana kadar tek pul bile toplayamamışsa mars olur. Kazanan o elden 1 yerine 2 sayı alır.

Tavlada kapı nedir?

Aynı renkten en az 2 pulun durduğu hane kapıdır. Rakip pulu kapıya konamaz ve o hanedeki pullar kırılamaz.

Tavlada kırık pul nereden girer?

Kırık pul rakibin evinden girer ve attığın zarın sayısı kadar haneye yerleşir. O hane kapıysa o zarla giremezsin; kırık pul girmeden başka pul oynanmaz.

Tavlada büyük zar kuralı nedir?

İki zardan yalnızca birini oynayabiliyorsan ve ikisi de tek başına oynanabiliyorsa büyük olanı oynamak zorundasın. İki zar birlikte oynanabiliyorsa ikisini de oynamak zorunludur.

Tavlada pul nasıl toplanır?

Bütün pulların evine girince toplamaya başlarsın: zar kaç gelirse evindeki o haneden bir pul çıkar. Zar en uzaktaki pulundan büyükse o en uzak pulu çıkarırsın.

Tavlada düşeş nedir?

Düşeş, iki zarın da 6 gelmesidir. Çift geldiği için 6’yı dört kez oynarsın, yani tek turda 24 hane ilerleyebilirsin.

Tavlada kapı kapalıyken ne olur?

Kırık pulun girebileceği altı hanenin hepsi rakibin kapısıysa giremezsin ve sıran kendiliğinden geçer. Rakip bir kapıyı açana kadar beklersin.