Dama nasıl oynanır? Türk daması kuralları ve taktikleri

Türk daması, taşların çapraz değil düz gittiği, almanın zorunlu olduğu ve dama çıkan taşın tahtayı baştan sona uçtuğu bir strateji oyunu. Kuralları beş dakikada öğrenilir ama zorunlu alma yüzünden her hamle küçük bir tuzak olabilir. Bu rehberde kuralların tamamı ve oyunu kazandıran fikirler var.

Dama oyna

Dama nedir, taşlar nasıl dizilir?

Dama 8x8 kareli bir tahtada iki kişiyle oynanır. Satrançtaki gibi renkli kareler önemli değildir; 64 karenin hepsi kullanılır.

Her oyuncunun 16 taşı vardır. Taşlar, oyuncunun kendine en yakın sırası boş bırakılarak 2. ve 3. sıralara, her sıraya 8 taş olacak şekilde dizilir. Rakip de aynı şekilde 6. ve 7. sıralara dizilir.

Böylece iki tarafın en arka sırası başta boştur ve ortada iki boş sıra kalır. Rakibin arka sırası, senin taşlarının dama olacağı sıradır.

Dama kuralları madde madde

Taş bir kare düz ileri, sağa ya da sola gider. Geri ve çapraz gidemez.
Taş, önündeki ya da yanındaki bitişik rakip taşın arkasındaki kare boşsa üstünden atlar ve onu alır. Taş geriye doğru alamaz.
Almak zorunludur. Alabileceğin bir taş varsa normal hamle yapamazsın.
Aldıktan sonra aynı taşla yine alabiliyorsan almaya devam edersin. Bütün zincir tek hamle sayılır.
Birden çok alma yolu varsa en çok taş alan yolu seçmek zorundasın. Taş ve dama burada eşit sayılır. Eşit sayıda alan yollar arasında seçim senin.
Alınan taş hemen tahtadan kalkar. Zincirin devamında o kare boştur ve üstünden geçilebilir.
Zincirde bir önceki almanın geldiği yöne tam geri dönüp alma yapamazsın.
Son sıraya ulaşan taş dama olur. Hamlesini son sırada bitirmesi gerekir: alma zincirinin ortasında son sıraya varan taş, zincire normal taş olarak, son sırada yana atlayarak devam eder.
Dama dört yöne de düz çizgide istediği kadar gider. Arada başka taş yoksa uzaktaki tek rakip taşın üstünden atlar ve arkasındaki boş karelerden istediğine konar.
Sırası geldiğinde hiç taşı kalmayan ya da yapabileceği hiçbir hamle olmayan oyuncu kaybeder.
İki tarafta da yalnızca birer dama kaldıysa ve sırası gelen alma yapamıyorsa oyun berabere biter.
Her taraf 50 hamle (toplam 100 hamle) boyunca hiç taş alınmazsa oyun berabere biter.

Damada bir hamle adım adım

Önce alma var mı bak. Varsa zorunludur ve en çok taş alan yolu bulman gerekir.
Alma yoksa ilerletmek istediğin taşı seç. Taşa dokununca gidebileceği kareler yanar.
Hamleden önce rakibin cevabını düşün: bu kareye gidersem rakip bir taşımı alabilir mi, alırsa zinciri nereye kadar uzar?
Yanan kareye dokun. Alma zincirinde tek devam yolu varsa taşın kendiliğinden ilerler, birden çok yol varsa sıradaki kareyi sen seçersin.
Taşın hamlenin sonunda son sırada kaldıysa dama olur ve sıra rakibe geçer.

Damada açılış ve oyun başı

Açılışta iki ordu arasında iki boş sıra vardır, yani ilk hamlelerde kimse kimseyi alamaz. Bu sakin dönem, yapını kurma zamanıdır.

Taşlarını tek tek değil, gruplar hâlinde ilerlet. Yan yana ve arka arkaya duran taşlar birbirini korur: arkasında kendi taşın olan taş önden alınamaz, yanında kendi taşın olan taş o yönden alınamaz.

Ortadaki sütunlar, kenarlardan daha değerlidir. Merkezde güçlü olan taraf, rakibin taşlarını kenara iter ve hamle seçeneklerini daraltır.

İlk temas anı çok önemlidir. Bir taşını rakibin taşının bitişiğine sürdüğünde kimin önce alabileceğini ve almanın zincire dönüp dönmediğini mutlaka say.

Dama taktikleri ve stratejisi

Zorunlu almayı silaha çevir. Rakibe bilerek bir taş yedirirsen, alan taşı istediğin kareye çekersin. Oradan sen iki, üç taşlık bir zincirle karşılık verebilirsin. Türk damasındaki kombinasyonların çoğu bu fikre dayanır.

Çoğunluk kuralını hesaba kat. Rakip en çok taş alan yolu seçmek zorunda olduğu için hangi taşla alacağını çoğu zaman sen belirleyebilirsin.

Dama çıkarmak oyunun dengesini değiştirir. Dama bütün çizgiyi kontrol eder ve uzaktan alır. Rakibin arka sırasında boşluk açılınca o boşluğa ilk ulaşan taş genellikle maçı belirler.

Arka savunmanı hemen dağıtma. Taşlar geri dönemez; bütün taşlarını ileri sürersen arkada rakibin dama çıkmasını durduracak kimse kalmaz.

Rakip dama çıkardıysa taşlarını onun çizgilerinde tek bırakma. Dama arası boş her çizgide uzaktan alır; taşlarını yan yana ya da arka arkaya kilitle.

Oyun sonunda taş sayısından çok hamle sırası önemlidir. Az taş kalınca rakibi hamle yapamaz hâle getirmek de kazanmaktır; bu yüzden boş hamle yapabilecek taşlarını idareli kullan.

Yeni başlayanların sık yaptığı hatalar

Zorunlu almayı unutmak. Rakibine bedava taş verdiğini sandığın hamle, aslında seni bir zincire sürükleyebilir.
Çapraz düşünmek. Türk damasında taş da dama da yalnızca düz çizgide hareket eder ve alır.
Taşları tek başına öne sürmek. Arkası ya da yanı boş taş kolay lokmadır.
Damanın menzilini küçümsemek. Dama, arası boş bir çizgide tahtanın öbür ucundaki taşı alabilir.
Alma zincirinde en çok taş alan yolu görmemek. Daha az alan yol kurala aykırıdır ve oynanamaz.

Türk damasının kısa hikâyesi

Dama oyunları çok eski bir ailedir ve dünyanın farklı yerlerinde farklı kurallarla oynanır. Birçok ülkede taşlar çapraz gider ve yalnızca koyu karelerde oynanır.

Türk daması ise taşların düz gittiği, bütün karelerin kullanıldığı ayrı bir koldur. Türkiye’nin yanı sıra Orta Doğu’nun birçok yerinde de oynanır, uluslararası literatürde Turkish draughts olarak geçer.

Türkiye’de dama, kahvehanelerde ve parklarda en çok oynanan masa oyunlarından biridir; tahtanın başında toplanıp seyreden ve akıl veren kalabalık da işin geleneği.

Stockboi’de dama nasıl oynanır?

Bilgisayara karşı: Kolay, Orta ve Zor seviye var. Kolay yarı yarıya dalgın oynar, Orta birkaç hamle ileri bakar ama ara sıra gevşer, Zor derin hesaplar. İlk eli sen açarsın, sonraki ellerde ilk hamle sırayla değişir.
Arkadaşınla: “Arkadaşınla oyna”ya dokun ve linki gönder. Arkadaşın linke dokunduğu an aynı tahtadasınız.
Rastgele rakip: O an dama oynamak isteyen biriyle eşleşirsin. Kimse çıkmazsa sana açıkça söylenir, istersen bilgisayara karşı oynarsın.
Online oyunda her hamle için 60 saniyen vardır. Rövanş için ikiniz de istemelisiniz; rövanşta ilk hamle öbür tarafa geçer.
Kurala aykırı hamle yapılamaz. Alma zorunluysa alabilecek taşların nabız gibi atar, böylece kuralı oynarken öğrenirsin.

Sık sorulan sorular

Damada yemek zorunlu mu?

Evet, Türk damasında alma (yemek) zorunludur. Birden çok yol varsa en çok taş alanı seçmelisin; eşit yollar arasında seçim senin.

Damada taş geri gider mi?

Hayır. Normal taş yalnızca ileri ve yana gider, geri gidemez ve geriye doğru alamaz. Dama olan taş ise dört yöne de gidebilir.

Damada çapraz yenir mi?

Türk damasında çapraz hareket ve çapraz alma yoktur. Taş da dama da yalnızca düz çizgide, ileri, yana ya da (dama ise) geri gider.

Dama nasıl çıkar?

Taşın rakibin en arka sırasına ulaşıp hamlesini orada bitirirse dama olur. Alma zincirinin ortasında oraya varırsa zincire normal taş olarak devam eder.

Dama kaç kare gider?

Dama düz çizgide, önü boş olduğu sürece istediği kadar kare gider. Alırken de uzaktaki tek taşı atlayıp arkasındaki boş karelerden birine konar.

Damada berabere ne zaman olur?

İki tarafta da yalnızca birer dama kalırsa ya da her taraf 50 hamle (toplam 100) boyunca hiç taş almazsa oyun berabere biter.

Damada kaç taş var?

Her oyuncunun 16 taşı var, tahtada toplam 32 taş. Taşlar ikişer sıra hâlinde, en arka sıra boş bırakılarak dizilir.