Stockboi
Stockboi

Sudoku nasıl çözülür? Kurallar, teknikler ve ipuçları

Sudoku matematik bilgisi istemez; rakamlar burada sadece sembol, sen istesen harf de koyabilirsin. İstediği şey sabır ve düzenli düşünmek. Bu yazıda önce kuralları ve 9x9 yapının mantığını, sonra kolaydan zora çözme tekniklerini anlatıyoruz.

Sudoku kuralları

  • Tahta 9 satır, 9 sütun ve 3x3’lük 9 kutudan oluşur; toplam 81 kare.
  • Her satırda, her sütunda ve her 3x3 kutuda 1’den 9’a kadar her rakam yalnızca bir kez bulunur.
  • Bazı kareler baştan doludur (ipuçları). Boş kareleri bu kurala uyarak doldurursun.
  • İyi hazırlanmış bir sudokunun tek bir çözümü vardır; tahmin etmeden, mantıkla çözülebilir.

Sudoku neden 9x9?

9, 3’ün karesidir. Bu sayede tahta, her biri 3x3 olan dokuz eşit kutuya bölünebilir ve satır, sütun, kutu kuralları aynı sayıda kareyle (9) çalışır. 1’den 9’a kadar rakamların hepsinin tek haneli olması da yazmayı kolaylaştırır.

Aynı mantıkla 4x4 (2x2 kutulu) çocuk sudokuları ve 16x16 (4x4 kutulu) dev sudokular da vardır. Ama 9x9 hem kolay öğrenilecek kadar küçük hem de sıkılmayacak kadar zor olduğu için standart haline gelmiştir.

Bulmacanın bugünkü hali 1979’da ABD’de bir bulmaca dergisinde yayımlandı; 1980’lerde Japonya’da popülerleşip sudoku adını aldı. Adı Japoncada kabaca “rakamlar tek olmalı” anlamına gelen bir ifadenin kısaltmasıdır. Tek çözümü olan bir sudoku için en az 17 ipucu gerektiği de bilgisayarla kanıtlanmıştır.

Başlangıç teknikleri

  • Tarama: bir rakam seç (ör. 5) ve tahtadaki bütün 5’lerin satır ve sütunlarını gözünle çiz. Bir kutuda 5’in girebileceği tek bir kare kalıyorsa oraya yaz.
  • Gizli tekli: bir satırda, sütunda ya da kutuda bir rakamın girebileceği tek bir yer varsa, o kare başka adaylara sahip olsa bile cevap o rakamdır.
  • Tek aday: bir karenin satırında, sütununda ve kutusunda sekiz farklı rakam varsa, o kareye yalnızca kalan rakam girebilir.
  • En dolu yerden başla: neredeyse dolu satırlar, sütunlar ve kutular en hızlı sonucu verir.

Orta seviye: not alarak çözmek

  • Aday notları: zor sudokularda her boş kareye girebilecek rakamları küçük harflerle yaz. Bir rakamı yerleştirdikçe aynı satır, sütun ve kutudaki notlardan sil.
  • Çıplak ikili: aynı satırda (ya da sütunda, kutuda) iki karede yalnızca aynı iki aday varsa (ör. 3 ve 7), bu iki rakam o iki kareye aittir. O birimdeki diğer karelerden 3 ve 7’yi silebilirsin.
  • Kutu-satır etkileşimi: bir kutuda bir rakamın adayları tek bir satırda toplanmışsa, o rakam o satırın diğer kutularına giremez.

İleri seviye: X-Wing

Bir rakam iki ayrı satırda yalnızca iki karede aday olarak kalmışsa ve bu kareler aynı iki sütuna denk geliyorsa bir X-Wing kurulmuştur. Rakam bu dört köşeden ikisine çaprazlama girecektir; bu yüzden o iki sütundaki diğer bütün karelerden o rakamı silebilirsin.

X-Wing’e çok zor bulmacalar dışında nadiren gerek kalır. Takıldığında önce notlarını kontrol et; çoğu zaman gözden kaçan bir gizli tekli vardır.

Mantık bulmacası sevenlere

Sudokudaki “şuraya girmezse buraya girer” düşüncesi Stockboi’deki bu oyunlarda da işe yarar:

  • Mayın Avı: Sayılardan mayınların yerini çıkar. Sudoku gibi saf mantık; tahmin en son çare.
  • Kare Kare: Parçaları tahtaya diz, satır ve sütun doldur. Yer hesabı yapan kazanır.

Sık sorulan sorular

Sudoku için matematik bilmek gerekir mi?

Hayır. Rakamlar sadece sembol olarak kullanılır; toplama çıkarma yapılmaz.

Sudoku neden 9x9?

9, 3’ün karesi olduğu için tahta dokuz eşit 3x3 kutuya bölünür ve satır, sütun, kutu kuralları aynı sayıda kareyle çalışır.

Bir sudokunun en az kaç ipucu olmalı?

Tek çözümü olan bir sudoku için en az 17 ipucu gerekir; daha azıyla tek çözüm mümkün değildir.

Takıldığımda tahmin etmeli miyim?

İyi hazırlanmış sudokular tahmin gerektirmez. Önce aday notlarını kontrol et; çoğu zaman gözden kaçmış bir gizli tekli ya da çıplak ikili vardır.

Diğer yazılar